XÂY DỰNG TRUNG TÂM PHÁT TRIỂN SÂM NGỌC LINH VÀ DƯỢC LIỆU THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG THÀNH ĐƠN VỊ CHỦ LỰC, CHUYÊN SÂU TRONG LĨNH VỰC BẢO TỒN, PHÁT TRIỂN SÂM NGỌC LINH VÀ DƯỢC LIỆU
Ngày 09/9/2026, UBND thành phố Đà Nẵng đã phê duyệt Đề án “Nâng cao năng lực Trung tâm Phát triển Sâm Ngọc linh và Dược liệu thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045”. Theo đó, phê duyệt các nội dung nhằm xây dựng, nâng cao năng lực; xác định nguồn lực đầu tư cho Trung tâm Phát triển Sâm Ngọc Linh và Dược liệu trong tình hình mới, bảo đảm đáp ứng yêu cầu phát triển theo định hướng chung của thành phố Đà Nẵng, đóng góp vào sự phát triển chung của ngành dược liệu Quốc gia.
Đề án được phê duyệt trong bối cảnh thành phố Đà Nẵng đang triển khai các chủ trương, chính sách về bảo tồn, phát triển Sâm Ngọc Linh và dược liệu, gắn với nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ. Việc nâng cao năng lực Trung tâm được xác định không chỉ nhằm tăng cường cơ sở vật chất, mà quan trọng hơn là hình thành năng lực khoa học, kỹ thuật và quản lý đủ mạnh với 5 trụ cột sau:
Đề án được phê duyệt trong bối cảnh thành phố Đà Nẵng đang triển khai các chủ trương, chính sách về bảo tồn, phát triển Sâm Ngọc Linh và dược liệu, gắn với nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ. Việc nâng cao năng lực Trung tâm được xác định không chỉ nhằm tăng cường cơ sở vật chất, mà quan trọng hơn là hình thành năng lực khoa học, kỹ thuật và quản lý đủ mạnh với 5 trụ cột sau:
1. Nâng cao Năng lực bảo tồn gen
- Mục tiêu đến năm 2030: Phát triển hệ thống bảo tồn nguồn gen gồm vườn bảo tồn nguồn gen, vườn nhân giống và vườn ươm sản xuất; xây dựng cơ sở dữ liệu nguồn gen và hồ sơ quản lý cây đầu dòng phù hợp với quy mô thực tế; xây dựng vườn bảo tồn nguồn gen các cây dược liệu đặc hữu của thành phố Đà Nẵng.
- Định hướng đến năm 2045: Hình thành Trung tâm bảo tồn và phát triển nguồn gen Sâm Ngọc Linh và dược liệu cấp vùng; ứng dụng công nghệ sinh học, lưu trữ dữ liệu số và ngân hàng DNA mẫu chuẩn phục vụ nghiên cứu, chọn tạo giống và phát triển bền vững ngành dược liệu.
2. Nâng cao Năng lực kiểm định, kiểm nghiệm
Làm chủ công nghệ kiểm định gen và giống (DNA) nhằm kiểm soát nguồn gốc, xác thực giống Sâm Ngọc Linh và dược liệu; phục vụ nghiên cứu, chọn tạo giống, bảo tồn nguồn gen, kiểm soát chất lượng và phòng, chống gian lận thương mại. Năng lực thử nghiệm hóa học được giới hạn ở các chỉ tiêu thường quy cần thiết cho kiểm soát chất lượng.
3. Nâng cao Năng lực sản xuất cây giống
Phát triển hệ thống sản xuất giống chất lượng cao trên cơ sở ứng dụng công nghệ sinh học và công nghệ số, từng bước nâng cao năng lực nhân giống, bảo đảm tính đồng nhất, ổn định và đáp ứng nhu cầu thị trường với quy mô ngày càng tăng; đồng thời gắn kết chặt chẽ với công tác kiểm định và quản lý truy xuất nguồn gốc. Phấn đấu từ năm 2030 đạt trên 500.000 cây giống Sâm Ngọc Linh/năm; đồng thời hình thành hệ thống vườn ươm và sản xuất giống cho các cây dược liệu khác. Năm 2045, phát triển thành trung tâm sản xuất giống Sâm Ngọc Linh quy mô công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao và tự động hóa; hướng tới năng lực cung ứng giống chất lượng cao cho khu vực. Đồng thời, hình thành trung tâm sản xuất và cung ứng giống dược liệu đa dạng, đáp ứng nhu cầu phát triển vùng nguyên liệu dược liệu quy mô lớn của thành phố và khu vực.
4. Nâng cao Năng lực nghiên cứu, ứng dụng Khoa học kỹ thuật
- Xây dựng và vận hành hệ thống chuyển đổi số đồng bộ, bao gồm hệ thống quản lý phòng thí nghiệm, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hệ thống thông tin địa lý và truy xuất nguồn gốc; tạo nền tảng quản lý tập trung, minh bạch, hỗ trợ công tác điều hành, giám sát và kết nối dữ liệu trên toàn bộ chuỗi giá trị.
- Phấn đấu trở thành cơ quan nghiên cứu có quy mô vùng; đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu, bảo tồn nguồn gen, phát triển các kỹ thuật về giống, kỹ thuật canh tác, phòng trừ sâu bệnh và công nghệ sau thu hoạch có tính ứng dụng thực tiễn cao. Năm 2045, trở thành trung tâm nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ chuyên sâu về Sâm Ngọc Linh và dược liệu; đóng vai trò hạt nhân khoa học công nghệ phục vụ phát triển ngành dược liệu khu vực miền Trung - Tây Nguyên và cả nước.
5. Nâng cao năng lực tài chính bằng cách đa dạng hóa nguồn thu
Tham gia chuỗi liên kết sản xuất dược liệu theo định hướng của thành phố, gắn với chuỗi sản xuất - chế biến - tiêu thụ. Từng bước tạo nguồn thu ổn định từ việc cung ứng các dịch vụ chủ lực như: cây giống, kiểm định, kiểm nghiệm chất lượng, chứng nhận sản xuất theo tiêu chuẩn GACP-WHO, phát triển và khai thác vùng nguyên liệu thương mại, hợp tác liên kết sản xuất các sản phẩm, tư vấn chuyển giao kỹ thuật,...
Các trụ cột nêu trên có mối quan hệ chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau; trong đó, công nghệ gen và kiểm định DNA là nền tảng khoa học, chuyển đổi số là công cụ quản lý, giám sát và minh bạch hóa, còn sản xuất giống là khâu triển khai ứng dụng trực tiếp, tạo ra sản phẩm và giá trị kinh tế. Việc đầu tư đồng bộ các nội dung này là điều kiện cần thiết để Trung tâm từng bước nâng cao năng lực, thực hiện vai trò đầu mối nghiên cứu, kiểm định, sản xuất và chuyển giao trong lĩnh vực Sâm Ngọc Linh và dược liệu trên địa bàn thành phố. Trong đó, Trung tâm sẽ là mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái trung tâm công nghiệp dược liệu: Cơ bản đáp ứng nhu cầu nguồn giống chuẩn, kiểm định DNA, kiểm nghiệm chất lượng, truy xuất nguồn gốc, đào tạo kỹ thuật, cung cấp dữ liệu vùng trồng, hỗ trợ doanh nghiệp trồng, chế biến. Đây là cơ sở để xác định các nội dung đầu tư trọng tâm và phân kỳ thực hiện trong giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045.
- Mục tiêu đến năm 2030: Phát triển hệ thống bảo tồn nguồn gen gồm vườn bảo tồn nguồn gen, vườn nhân giống và vườn ươm sản xuất; xây dựng cơ sở dữ liệu nguồn gen và hồ sơ quản lý cây đầu dòng phù hợp với quy mô thực tế; xây dựng vườn bảo tồn nguồn gen các cây dược liệu đặc hữu của thành phố Đà Nẵng.
- Định hướng đến năm 2045: Hình thành Trung tâm bảo tồn và phát triển nguồn gen Sâm Ngọc Linh và dược liệu cấp vùng; ứng dụng công nghệ sinh học, lưu trữ dữ liệu số và ngân hàng DNA mẫu chuẩn phục vụ nghiên cứu, chọn tạo giống và phát triển bền vững ngành dược liệu.
2. Nâng cao Năng lực kiểm định, kiểm nghiệm
Làm chủ công nghệ kiểm định gen và giống (DNA) nhằm kiểm soát nguồn gốc, xác thực giống Sâm Ngọc Linh và dược liệu; phục vụ nghiên cứu, chọn tạo giống, bảo tồn nguồn gen, kiểm soát chất lượng và phòng, chống gian lận thương mại. Năng lực thử nghiệm hóa học được giới hạn ở các chỉ tiêu thường quy cần thiết cho kiểm soát chất lượng.
3. Nâng cao Năng lực sản xuất cây giống
Phát triển hệ thống sản xuất giống chất lượng cao trên cơ sở ứng dụng công nghệ sinh học và công nghệ số, từng bước nâng cao năng lực nhân giống, bảo đảm tính đồng nhất, ổn định và đáp ứng nhu cầu thị trường với quy mô ngày càng tăng; đồng thời gắn kết chặt chẽ với công tác kiểm định và quản lý truy xuất nguồn gốc. Phấn đấu từ năm 2030 đạt trên 500.000 cây giống Sâm Ngọc Linh/năm; đồng thời hình thành hệ thống vườn ươm và sản xuất giống cho các cây dược liệu khác. Năm 2045, phát triển thành trung tâm sản xuất giống Sâm Ngọc Linh quy mô công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao và tự động hóa; hướng tới năng lực cung ứng giống chất lượng cao cho khu vực. Đồng thời, hình thành trung tâm sản xuất và cung ứng giống dược liệu đa dạng, đáp ứng nhu cầu phát triển vùng nguyên liệu dược liệu quy mô lớn của thành phố và khu vực.
4. Nâng cao Năng lực nghiên cứu, ứng dụng Khoa học kỹ thuật
- Xây dựng và vận hành hệ thống chuyển đổi số đồng bộ, bao gồm hệ thống quản lý phòng thí nghiệm, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hệ thống thông tin địa lý và truy xuất nguồn gốc; tạo nền tảng quản lý tập trung, minh bạch, hỗ trợ công tác điều hành, giám sát và kết nối dữ liệu trên toàn bộ chuỗi giá trị.
- Phấn đấu trở thành cơ quan nghiên cứu có quy mô vùng; đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu, bảo tồn nguồn gen, phát triển các kỹ thuật về giống, kỹ thuật canh tác, phòng trừ sâu bệnh và công nghệ sau thu hoạch có tính ứng dụng thực tiễn cao. Năm 2045, trở thành trung tâm nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ chuyên sâu về Sâm Ngọc Linh và dược liệu; đóng vai trò hạt nhân khoa học công nghệ phục vụ phát triển ngành dược liệu khu vực miền Trung - Tây Nguyên và cả nước.
5. Nâng cao năng lực tài chính bằng cách đa dạng hóa nguồn thu
Tham gia chuỗi liên kết sản xuất dược liệu theo định hướng của thành phố, gắn với chuỗi sản xuất - chế biến - tiêu thụ. Từng bước tạo nguồn thu ổn định từ việc cung ứng các dịch vụ chủ lực như: cây giống, kiểm định, kiểm nghiệm chất lượng, chứng nhận sản xuất theo tiêu chuẩn GACP-WHO, phát triển và khai thác vùng nguyên liệu thương mại, hợp tác liên kết sản xuất các sản phẩm, tư vấn chuyển giao kỹ thuật,...
Các trụ cột nêu trên có mối quan hệ chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau; trong đó, công nghệ gen và kiểm định DNA là nền tảng khoa học, chuyển đổi số là công cụ quản lý, giám sát và minh bạch hóa, còn sản xuất giống là khâu triển khai ứng dụng trực tiếp, tạo ra sản phẩm và giá trị kinh tế. Việc đầu tư đồng bộ các nội dung này là điều kiện cần thiết để Trung tâm từng bước nâng cao năng lực, thực hiện vai trò đầu mối nghiên cứu, kiểm định, sản xuất và chuyển giao trong lĩnh vực Sâm Ngọc Linh và dược liệu trên địa bàn thành phố. Trong đó, Trung tâm sẽ là mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái trung tâm công nghiệp dược liệu: Cơ bản đáp ứng nhu cầu nguồn giống chuẩn, kiểm định DNA, kiểm nghiệm chất lượng, truy xuất nguồn gốc, đào tạo kỹ thuật, cung cấp dữ liệu vùng trồng, hỗ trợ doanh nghiệp trồng, chế biến. Đây là cơ sở để xác định các nội dung đầu tư trọng tâm và phân kỳ thực hiện trong giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045.
Phòng Hành chính – Tổng hợp
Comment